Hỏi mười người từng đi team building công ty trong ba năm gần đây, gần như chắc chắn có người nhắc tới kéo co. Không phải vì trò này dở, mà vì nó đã xuất hiện ở hầu hết mọi buổi tổ chức, tới mức người chơi biết trước đội nào đông nam giới hơn sẽ thắng trước khi kéo dây. Team building vì thế không đơn thuần là chọn một hoạt động vui, mà là chọn một hoạt động vẫn còn giữ được yếu tố bất ngờ.
Năm trò chơi xuất hiện nhiều nhất
Kéo co, nhảy bao bố, đập niêu, truy tìm kho báu trong khuôn viên văn phòng, và thi nấu ăn cấp tốc theo đội là năm hoạt động phổ biến nhất trong các buổi team building tại Việt Nam nhiều năm qua. Cả năm đều dễ tổ chức, không cần thiết bị đặc biệt, phù hợp mọi lứa tuổi. Đây cũng chính là lý do chúng bị dùng lặp lại: dễ tổ chức đồng nghĩa với dễ lặp lại, và lặp lại nhiều lần đồng nghĩa với mất dần yếu tố bất ngờ.
Vì sao quen thuộc lại là vấn đề
Một trò chơi hay ở lần đầu tiên chơi vì không ai biết trước điều gì sẽ xảy ra. Tới lần thứ ba, thứ tư, người chơi đã thuộc luật, thuộc chiến thuật, và biết trước đội nào có lợi thế thể lực sẽ thắng. Cảm giác hồi hộp, thứ tạo ra ký ức đáng nhớ, biến mất dần theo từng lần lặp lại, dù trò chơi bản thân nó không đổi.
Kết quả đoán trước được không tạo ra cảm xúc
Não người ghi nhớ mạnh nhất những khoảnh khắc có kết quả bất ngờ. Một trận kéo co mà đội nào cũng biết trước phần thắng thuộc về ai gần như không để lại gì sau buổi tổ chức, ngoài vài tấm ảnh chụp vội. Đây là lý do nhiều công ty dù vẫn tổ chức team building đều đặn mỗi năm nhưng nhân viên ngày càng khó nhớ lại chi tiết cụ thể của buổi năm ngoái.
Vấn đề không nằm ở ngân sách
Nhiều công ty nghĩ giải pháp là chi nhiều tiền hơn cho địa điểm đẹp hơn, tiệc sang hơn. Nhưng một địa điểm đẹp vẫn tổ chức đúng năm trò chơi quen thuộc đó thì cảm giác vẫn không đổi. Vấn đề nằm ở việc chọn sai loại hoạt động, không nằm ở việc chi chưa đủ.
Đua kart: một dạng bất ngờ khác hẳn
Tại Infinity Racing, đường đua kart trong nhà 3 tầng tại Vincom Thảo Điền, TP. Thủ Đức, kết quả mỗi lượt đua không đoán trước được, kể cả với chính người đang cầm vô-lăng. Phản xạ qua khúc cua, thời điểm phanh, độ liều khi vượt xe phía trước phụ thuộc vào từng giây thực tế trên đường đua, không phải chiến thuật đã tính trước như kéo co hay nhảy bao bố. Ai cũng cầm được vô-lăng, không cần bằng lái ô tô, nên yếu tố bất ngờ áp dụng công bằng cho cả người mới lẫn người có kinh nghiệm lái xe.
Vì sao khó lặp lại thành nhàm chán
Đường đua dài 300 mét, 16 khúc cua, đủ để mỗi lượt đua diễn ra khác nhau tuỳ vào phản xạ thực tế của người lái, không theo một kịch bản cố định. Đây là khác biệt lớn nhất so với năm trò chơi kể trên: kéo co lần thứ năm gần như chắc chắn có cùng kết quả với lần thứ nhất, nhưng đua kart lần thứ năm vẫn có thể ra một kết quả hoàn toàn khác lần đầu.
Không cần bỏ hết trò chơi cũ
Không phải trò chơi truyền thống nào cũng nên loại bỏ. Vấn đề là công ty đã dùng đúng năm trò chơi đó liên tục nhiều năm mà không thêm gì mới, khiến cả buổi tổ chức trở thành một nghi thức lặp lại hơn là một trải nghiệm đáng chờ. Thêm một hoạt động thật sự mới, như đua kart trong nhà, vào giữa chương trình quen thuộc là cách ít rủi ro nhất để thay đổi mà không cần bỏ hẳn mọi thứ đã quen.
Chi phí ẩn của việc giữ nguyên công thức cũ
Công ty vẫn chi đúng số tiền cho buổi team building mỗi năm, dù hiệu quả thu về giảm dần theo từng lần lặp lại cùng năm trò chơi. Ngân sách không đổi, nhưng giá trị nhận lại trên từng đồng chi ra giảm, vì mức độ hào hứng và ký ức đọng lại năm sau luôn thấp hơn năm trước với cùng một công thức. Đây là khoản lỗ vô hình, không xuất hiện trên bất kỳ báo cáo tài chính nào, nhưng vẫn là lỗ thật.
Khi tính toán ngân sách team building, phần lớn công ty chỉ so sánh giá giữa các đơn vị tổ chức, ít khi so sánh giá trị thu về giữa việc giữ nguyên công thức cũ và việc đổi sang một hoạt động mới. Hai buổi tổ chức cùng mức chi 80 triệu đồng có thể mang lại giá trị gắn kết rất khác nhau, tuỳ vào việc hoạt động đó còn giữ được yếu tố bất ngờ hay đã trở nên quen thuộc tới mức đoán trước được.
Sếp cho tôi biết công ty đang dùng những hoạt động nào cho buổi team building sắp tới, tôi tư vấn cách kết hợp phù hợp và gửi báo giá. Gửi yêu cầu báo giá